واژینیسموس یکی از اختلالات شایع در سلامت جنسی زنان است که میتواند رابطه جنسی، معاینههای واژینال و حتی استفاده از تامپون را با درد و دشواری همراه کند. در این اختلال، عضلات اطراف ورودی واژن بهصورت غیرارادی منقبض میشوند و ممکن است دخول را دردناک یا در برخی موارد غیرممکن کنند.
اگرچه واژینیسموس ممکن است بر کیفیت رابطه جنسی، اعتمادبهنفس و روابط عاطفی فرد تأثیر بگذارد، اما قابل درمان است و انتخاب روش درمان به علت و شدت علائم بستگی دارد. در این مقاله که توسط بهترین دکتر زیبایی واژن در مشهد تدوین شده است بررسی می کنیم که واژینیسموس چیست، چه علائمی دارد، چرا ایجاد میشود و چه روشهایی برای تشخیص و درمان آن وجود دارد.
واژینیسموس چیست؟
واژینیسموس (Vaginismus) یا واژینیسم به حالتی که در آن عضلات اطراف واژن در تماس با اشیا یا آلت تناسلی مرد به طور غیرارادی منقبض شوند گفته میشود. واژینیسم در واقع یکی از اختلالات و بیماری های جنسی در زنان محسوب میشود که انقباض عضلات و تنگشدن واژن رابطه جنسی را برای خانم مبتلا به این بیماری بسیار سخت میکند. همچنین این انقباضهای غیرارادی میتوانند باعث مشکل در معاینههای پزشکی (مانند معاینه رحم و دستگاه تناسلی زنان) و استفاده از تامپونهای قاعدگی شوند.
بیشتر بخوانید: تزریق ژل به واژن در مشهد
علائم ایجاد واژینیسموس
واژینیسموس معمولاً به دلیل انقباض غیرارادی عضلات کف لگن، بهویژه عضلات اطراف ورودی واژن، ایجاد میشود. این انقباض یک واکنش ناخودآگاه بدن است که ممکن است هنگام تلاش برای دخول، وارد کردن تامپون یا انجام معاینه واژینال رخ دهد. در نتیجه، ورود به واژن میتواند با درد و سوزش همراه شود یا در موارد شدید، دخول را دشوار یا غیرممکن کند.
واژینیسموس همیشه یک علت مشخص و واحد ندارد و ممکن است تحت تأثیر عوامل روانی، جسمی یا ترکیبی از هر دو ایجاد شود. به همین دلیل، شناسایی عامل یا عوامل زمینهای برای انتخاب روش درمان مناسب اهمیت زیادی دارد.
۱. عوامل روانی واژینیسموس
برخی عوامل روانی و عاطفی میتوانند باعث افزایش اضطراب و انقباض ناخودآگاه عضلات کف لگن شوند، از جمله ترس از دخول یا نگرانی از بارداری، اضطراب و استرس مرتبط با رابطه جنسی، ترس از تجربه درد هنگام رابطه، نگرش منفی یا ترس شدید نسبت به رابطه جنسی، مشکلات عاطفی و نبود احساس امنیت یا اعتماد در رابطه، تجربه رابطه جنسی دردناک یا ناخوشایند، سابقه تجاوز یا آزار جنسی و سایر تجربههای آسیبزا و برخی تجربیات ناخوشایند دوران کودکی می تواند باشد.
۲. عوامل جسمی واژینیسموس
برخی مشکلات جسمی نیز میتوانند درد هنگام دخول را ایجاد یا تشدید کنند و در ادامه باعث انقباض غیرارادی عضلات کف لگن شوند. این عوامل عبارتاند از:
- عفونتهای واژن یا دستگاه ادراری و برخی بیماریهای مقاربتی
- خشکی واژن، بهخصوص در دوران یائسگی
- تغییرات هورمونی مرتبط با افزایش سن
- جراحیهای لگنی یا برخی اقدامات پزشکی
- دردهای مزمن ناحیه لگن
- تحریک یا آسیب بافتهای اطراف واژن
- تحریک ناکافی و خشکی هنگام رابطه جنسی
- استفاده ناکافی از روانکنندههای مناسب (لوبریکانت)
بیشتر بخوانید: تنگ كردن واژن با لیزر در مشهد
علائم واژینیسموس چیست؟
درد هنگام رابطه جنسی یا دیسپارونی یکی از شایعترین علائم واژینیسموس است. این درد معمولاً هنگام تلاش برای دخول ایجاد میشود و ممکن است با خروج آلت تناسلی از واژن کاهش پیدا کند یا از بین برود. شدت علائم واژینیسموس در افراد مختلف متفاوت است و برخی زنان ممکن است علاوه بر درد، انقباض شدید عضلات واژن و احساس ترس یا اضطراب هنگام دخول را تجربه کنند.
واژینیسموس در همه افراد با علائم یکسانی بروز نمیکند و وجود درد هنگام رابطه بهتنهایی برای تشخیص قطعی این اختلال کافی نیست. در صورت تداوم درد یا دشواری در دخول، مراجعه به پزشک برای بررسی علت و تشخیص دقیق توصیه میشود.
مهمترین علائم واژینیسموس عبارتاند از:
- درد، سوزش یا ناراحتی هنگام دخول
- انقباض غیرارادی و شدید عضلات اطراف واژن
- دشواری یا ناتوانی در برقراری رابطه جنسی
- مشکل یا درد هنگام وارد کردن تامپون یا انجام معاینه واژینال
- ترس و اضطراب از درد هنگام رابطه جنسی
- کاهش میل یا تمایل به برقراری رابطه جنسی
- دشواری در بارداری، بهویژه در مواردی که واژینیسموس مانع دخول کامل میشود
انواع واژینیسموس چیست؟
واژینیسموس را میتوان بر اساس زمان شروع و شرایط بروز علائم به انواع مختلفی تقسیم کرد. دو نوع اصلی آن شامل واژینیسموس اولیه و ثانویه هستند. همچنین در برخی افراد، علائم فقط در شرایط خاص بروز میکند که به آن واژینیسموس موقعیتی یا دورهای گفته میشود.
۱. واژینیسموس اولیه
واژینیسموس اولیه از همان نخستین تلاشها برای دخول یا وارد کردن جسمی به واژن وجود دارد. در این حالت، فرد ممکن است هنگام رابطه جنسی دچار انقباض غیرارادی عضلات واژن و درد شدید شود یا اصلاً نتواند دخول را تجربه کند. استفاده از تامپون یا کاپ قاعدگی و انجام معاینات واژینال نیز ممکن است برای این افراد دشوار یا غیرممکن باشد.
واژینیسموس اولیه معمولاً زمانی تشخیص داده میشود که فرد برای نخستین بار تلاش میکند دخول داشته باشد و با درد، ترس، انقباض غیرارادی عضلات یا ناتوانی در دخول مواجه میشود.
۲. واژینیسموس ثانویه
واژینیسموس ثانویه یا اکتسابی زمانی ایجاد میشود که فرد در گذشته رابطه جنسی یا دخول بدون درد و مشکل داشته، اما پس از مدتی دچار درد، انقباض غیرارادی یا دشواری در دخول میشود. این نوع واژینیسموس ممکن است پس از عواملی مانند عفونتهای واژن، تغییرات مرتبط با یائسگی، برخی جراحیها، زایمان یا تجربههای ناخوشایند ایجاد شود.
۳. واژینیسموس دوره ای
در واژینیسموس موقعیتی، علائم فقط در شرایط خاص بروز میکنند. برای مثال، ممکن است فرد هنگام رابطه جنسی و تلاش برای دخول دچار انقباض و درد شود، اما بتواند بدون مشکل از تامپون استفاده کند یا معاینه واژینال را انجام دهد. بنابراین، علائم این نوع واژینیسموس در همه موقعیتها یکسان نیستند.
بیشتر بخوانید: تزریق چربی واژن در مشهد
درمان واژینیسموس چگونه است؟
درمان واژینیسموس به علت، شدت علائم و شرایط هر فرد بستگی دارد و معمولاً با ترکیبی از روشهای درمانی انجام میشود. هدف اصلی درمان، کاهش ترس و اضطراب، کنترل بهتر عضلات کف لگن و از بین بردن چرخه درد و انقباض غیرارادی است. در بسیاری از موارد، واژینیسموس قابل درمان است و فرد میتواند بهتدریج رابطه جنسی بدون درد را تجربه کند. اگر اضطراب، ترس از دخول، تجربههای ناخوشایند گذشته یا مشکلات عاطفی در ایجاد واژینیسموس نقش داشته باشند، رواندرمانی و سکستراپی میتوانند به کاهش ترس و اضطراب و اصلاح افکار منفی درباره رابطه جنسی کمک کنند.
فیزیوتراپیست متخصص کف لگن میتواند به فرد آموزش دهد که عضلات کف لگن را بهتر شناسایی و کنترل کند. تمرینهای تنفسی، آرامسازی و آموزش نحوه شل کردن عضلات میتوانند به کاهش انقباضهای غیرارادی و درد کمک کنند. اگر واژینیسموس در اثر عواملی مانند خشکی واژن، عفونت، درد لگنی یا تغییرات هورمونی ایجاد یا تشدید شده باشد، ابتدا باید علت زمینهای شناسایی و درمان شود. در برخی افراد، استفاده از روانکننده مناسب نیز میتواند اصطکاک و درد هنگام رابطه را کاهش دهد.
در برخی موارد که واژینیسموس شدید است یا به درمانهای معمول پاسخ کافی نمیدهد، پزشک ممکن است تزریق بوتاکس به واژن را بهعنوان یکی از گزینههای درمانی بررسی کند. بوتاکس با کاهش موقت فعالیت عضلات، میتواند انقباض غیرارادی آنها را کاهش دهد. این روش باید فقط توسط پزشک متخصص و پس از بررسی علت و شدت واژینیسموس انجام شود.
واژینیسموس چه تفاوتی با انسداد واژن دارد؟
واژینیسموس و انسداد واژن هر دو میتوانند باعث دشواری یا ناتوانی در دخول و انجام برخی معاینات واژینال شوند، اما علت ایجاد آنها متفاوت است. در واژینیسموس، عضلات اطراف ورودی واژن بهصورت غیرارادی منقبض میشوند و این انقباض میتواند درد، سوزش یا احساس بستهشدن واژن را ایجاد کند. عوامل روانی مانند اضطراب و ترس از درد، در کنار برخی عوامل جسمی، میتوانند در بروز یا تشدید آن نقش داشته باشند.
در مقابل، انسداد واژن به وجود یک مانع یا مشکل ساختاری در مسیر واژن مربوط میشود. این انسداد ممکن است به دلیل برخی ناهنجاریهای مادرزادی، بافت اسکار، چسبندگی یا آسیب و جراحیهای قبلی ایجاد شود و در واقع یک مشکل فیزیکی و آناتومیکی است.
جمعبندی
واژینیسموس یکی از مشکلات قابل درمان در زنان است که در اثر انقباض غیرارادی عضلات اطراف ورودی واژن ایجاد میشود و میتواند رابطه جنسی، معاینه واژینال یا استفاده از تامپون را دشوار و دردناک کند. این اختلال ممکن است به دلایل روانی، جسمی یا ترکیبی از هر دو ایجاد شود و به شکلهای اولیه، ثانویه یا موقعیتی بروز کند.
خوشبختانه روشهای مختلفی برای درمان واژینیسموس وجود دارد؛ از جمله رواندرمانی و مشاوره جنسی، فیزیوتراپی کف لگن، تمرینهای آرامسازی، استفاده تدریجی از دیلاتور و در برخی موارد تزریق بوتاکس. انتخاب روش مناسب باید بر اساس علت و شدت علائم و با نظر پزشک انجام شود. اگر هنگام دخول درد یا انقباض غیرارادی دارید، بهتر است برای تشخیص دقیق علت و شروع درمان مناسب به پزشک متخصص مراجعه کنید.
دیدگاه کاربران