جراحی گوش یکی از روشهای تخصصی پزشکی است که با اهداف درمانی، ترمیمی یا اصلاحی انجام میشود. این جراحیها میتوانند برای درمان بیماریها، آسیبها یا اصلاح ناهنجاریهای ظاهری و مادرزادی گوش مورد استفاده قرار گیرند. از آنجا که گوش نقش مهمی در شنوایی و تعادل بدن دارد، هرگونه اختلال در ساختار داخلی یا خارجی آن ممکن است نیازمند مداخله جراحی باشد.
انواع مختلفی از جراحی گوش وجود دارد که هرکدام با توجه به نوع مشکل و محل درگیری انتخاب میشوند. در این مقاله به بررسی این موضوع میپردازیم که آیا جراحی گوش خطرناک است، چه عوارض احتمالی دارد و چگونه میتوان خطرات آن را به حداقل رساند.
جراحی درمانی گوش چیست؟
جراحی درمانی گوش شامل مجموعهای از اقدامات تخصصی پزشکی است که با هدف اصلاح مشکلات عملکردی و ساختاری گوش انجام میشود. این نوع جراحیها نقش مهمی در بهبود شنوایی، درمان عفونتهای مزمن و بازسازی بخشهای آسیبدیده گوش میانی و خارجی دارند. از رایجترین انواع جراحی درمانی گوش میتوان به تمپانوپلاستی برای ترمیم پرده گوش پاره یا آسیبدیده، ماستوئیدکتومی برای درمان و حذف عفونتهای مزمن یا پیشرفته گوش، و استاپدکتومی یا اوسیکولوپلاستی برای اصلاح کمشنوایی ناشی از آسیب یا اختلال در استخوانچههای گوش اشاره کرد.
در این جراحیها، بافتهای تخریبشده ترمیم یا در صورت نیاز با ساختارهای جایگزین بازسازی میشوند تا عملکرد طبیعی گوش تا حد امکان بازگردانده شود. این اعمال جراحی بسته به نوع بیماری میتوانند به شکلهای مختلفی مانند ترمیم پرده پاره گوش، برداشت کانونهای عفونی و یا جایگزینی استخوانچههای آسیبدیده انجام شوند و هدف اصلی آنها رفع عفونت و ارتقای کیفیت شنوایی بیمار است.
معرفی انواع جراحی گوش برای درمانهای بالینی
برخی مشکلات خفیف گوش با دارودرمانی و درمانهای غیرتهاجمی کنترل یا درمان میشوند، اما در موارد پیشرفتهتر، بهویژه در عفونتهای شدید یا مزمن گوش، انجام جراحی امری ضروری خواهد بود. در ادامه، با انواع جراحی گوش برای درمانهای بالینی و کاربرد هر یک آشنا میشویم.
تمپانوپلاستی (Tympanoplasty)
تمپانوپلاستی عمل جراحی ترمیم پرده گوش سوراخشده یا آسیبدیده است که با استفاده از بافتهای بدن خود بیمار مانند فاسیای عضله یا غضروف انجام میشود. هدف این جراحی، بهبود شنوایی، جلوگیری از ورود عفونت به گوش میانی و پیشگیری از عفونتهای مکرر گوش است. این عمل معمولاً تحت بیهوشی عمومی انجام میشود و شانس موفقیت بالایی دارد.
ماستوئیدکتومی (Mastoidectomy)
ماستوئیدکتومی به برداشتن سلولهای هوایی آلوده استخوان ماستوئید (پشت گوش) گفته میشود که در اثر عفونتهای مزمن گوش یا کلستئاتوما درگیر شدهاند. این جراحی برای کنترل عفونت، جلوگیری از گسترش آن به مغز یا عصب صورت و حفظ شنوایی انجام میشود و ممکن است همراه با تمپانوپلاستی صورت گیرد.
استاپدکتومی (Stapedectomy)
استاپدکتومی جراحیای است که در آن استخوانچه رکابی (Stapes) که در بیماری اتواسکلروز دچار بیحرکتی شده است، برداشته شده و با یک پروتز ظریف جایگزین میشود. این کار باعث انتقال بهتر امواج صوتی به گوش داخلی شده و در بسیاری از بیماران منجر به بازگشت قابل توجه شنوایی میشود.
اوسیکولوپلاستی (Ossiculoplasty)
اوسیکولوپلاستی به ترمیم یا جایگزینی استخوانچههای گوش میانی (چکشی، سندانی و رکابی) که بر اثر عفونتهای مزمن، ضربه یا جراحیهای قبلی آسیب دیدهاند، گفته میشود. در این عمل از پروتزهای مخصوص یا استخوان خود بیمار استفاده میشود تا زنجیره استخوانچهای بازسازی شده و کیفیت شنوایی بهبود یابد.
چه عواملی باعث پاره شدن پرده گوش می شود ؟
پرده گوش پرده نازکی است که گوش میانی را از گوش خارجی جدا می کند و مهمترین وظیفه آن محافظت از گوش داخلی و میانی است که به این پرده ، “صماخ” نیز گفته می شود. وقتی صدا به پرده گوش برخورد می کند ، این پرده به ارتعاش در می آید و صدا را به گوش داخلی منتقل می کند سبب می شود که ما صداها بشنویم . پرده گوش عضو بسیار ظریف و حساسی است و به دلایل مختلفی ممکن است آسیب ببیند. جراحی درمانی گوش می تواند این آسیب را برطرف کند.
- فشار دادن گوش پاک کن در گوش یا وسایل تیز سیلی
- صداهای بسیار بلند مانند انفجار
- وارد شدن مواد اسیدی و شیمیایی به داخل گوش
- وارد شدن قطعات داغ مانند براده آهن در هنگام جوشکاری
- در اثر فشار زیاد آب مثلا شنا کردن در عمق و غواصی
- عفونت های گوش میانی و …
از کجا مشخص می شود پرده گوش پاره شده نیاز به جراحی دارد :
اگر سوراخ ایجاد شده در پرده گوش کوچک باشد ، معمولا خود به خود ترمیم می شود و نیاز به جراحی ندارد به همین منظور پزشک ابتدا سوراخ ایجاد شده را بررسی می کند اگر سوراخ ایجاد شده در پرده گوش بیشتر از یک چهارم سطح پرده گوش باشد نیاز به جراحی دارد . جراحان کلینیک نوین ایرانا معمولا با گذاشتن یک داربست روی پرده گوش ، محیط را برا ی ترمیم پرده گوش محیا می کند.
چه زمانی انجام جراحی های گوش ضروری می شود؟
جراحی های تخصصی گوش زمانی توصیه می شوند که مشکلات ساختاری یا عملکردی گوش با درمان های دارویی یا روش های غیرجراحی قابل کنترل نباشند. از جمله مهمترین مواردی که انجام این جراحی ها ضرورت پیدا میکند میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- پارگی پرده گوش در اثر عفونت های مکرر گوش یا ضربه به ویژه زمانی که به طور خود بهخودی ترمیم نشود و باعث کاهش شنوایی یا عفونت مداوم گردد.
- عفونت مزمن گوش میانی یا استخوان ماستوئید که می تواند با ترشح طولانی مدت تخریب بافت ها و خطر گسترش عفونت به ساختارهای حیاتی همراه باشد.
- کمشنوایی ناشی از سفتی، بیحرکتی یا آسیب استخوانچه های گوش میانی مانند بیماری اتواسکلروز یا آسیبهای ناشی از عفونت و ضربه.
- ناهنجاری های مادرزادی در ساختار گوش که موجب اختلال در انتقال صدا و کاهش شنوایی شده و کیفیت زندگی بیمار را تحت تأثیر قرار می دهند.
- تشخیص به موقع و انتخاب روش جراحی مناسب توسط پزشک متخصص گوش، حلق و بینی می تواند نقش مؤثری در بهبود شنوایی، پیشگیری از عوارض جدی و حفظ سلامت بلند مدت گوش داشته باشد.
مراحل کلی جراحی گوش
جراحی های گوش بسته به نوع بیماری و شرایط بیمار با بیهوشی موضعی یا عمومی انجام می شوند انتخاب نوع بیهوشی به عواملی مانند گستردگی عمل، سن بیمار و وضعیت عمومی سلامت بستگی دارد. پس از بیهوشی برش جراحی معمولا در پشت گوش یا در داخل مجرای گوش ایجاد می شود تا دسترسی مناسب به ساختارهای آسیب دیده فراهم گردد. در مرحله اصلی جراحی بسته به نیاز بیمار، ترمیم پرده گوش، بازسازی یا تعویض استخوانچه های گوش میانی و یا تخلیه کامل عفونت و بافت های بیمار انجام می شود. در پایان برش ها با دقت بخیه شده و برای محافظت از گوش و کمک به روند بهبودی پانسمان ویژه یا تامپون محافظ در داخل گوش قرار داده می شود. انجام صحیح هر یک از این مراحل نقش مهمی در موفقیت جراحی، کاهش عوارض و بهبود عملکرد شنوایی دارد
مراقبتهای بعد از جراحی گوش
رعایت مراقبتهای پس از جراحی گوش نقش بسیار مهمی در موفقیت عمل، پیشگیری از عفونت و بهبود شنوایی دارد. پس از جراحی، بیمار باید گوش را خشک و تمیز نگه دارد و تا زمان اعلام پزشک از شستوشوی گوش یا ورود آب هنگام حمام خودداری کند. استفاده از پانسمان یا تامپون داخل گوش ضروری است و نباید بدون دستور پزشک برداشته یا دستکاری شود. مصرف داروهای تجویزشده از جمله آنتیبیوتیکها و مسکنها باید طبق دستور و در زمان مقرر انجام شود. تا چند هفته پس از عمل، باید از فین کردن شدید، عطسه با دهان بسته، بلند کردن اجسام سنگین و فعالیتهای شدید بدنی پرهیز شود، زیرا این اقدامات میتوانند باعث افزایش فشار داخل گوش و اختلال در روند ترمیم شوند.
خوابیدن بهگونهای که فشاری به گوش جراحیشده وارد نشود توصیه میشود و بهتر است سر کمی بالاتر از سطح بدن قرار گیرد. همچنین بیمار باید از سفرهای هوایی، شنا و فروبردن سر در آب تا زمان بهبود کامل اجتناب کند. مراجعه منظم به پزشک برای بررسی روند ترمیم، تعویض پانسمان و انجام تست شنوایی اهمیت زیادی دارد. در صورت بروز علائمی مانند درد شدید و مداوم، ترشح بدبو، سرگیجه شدید، تب یا کاهش ناگهانی شنوایی، مراجعه فوری به پزشک ضروری است. رعایت دقیق این مراقبتها، احتمال بروز عوارض را کاهش داده و به دستیابی به نتیجهای ایمن و پایدار از جراحی گوش کمک میکند..
نتیجهگیری
جراحی های گوش نقش مهمی در درمان بیماری های ساختاری گوش کنترل عفونت های مزمن و بهبود قدرت شنوایی دارند. این جراحی ها از ترمیم ساده پرده گوش گرفته تا بازسازی استخوانچه ها و اعمال پیشرفتهتر با هدف حفظ سلامت گوش و ارتقای کیفیت زندگی بیمار انجام میشوند. انتخاب نوع جراحی به علت زمینهای مشکل، شدت آسیب و شرایط فردی بیمار بستگی دارد و نیازمند ارزیابی دقیق توسط متخصص گوش، حلق و بینی است.
تشخیص بهموقع، انجام جراحی مناسب و رعایت مراقبتهای پس از عمل میتواند از بروز عوارض جدی جلوگیری کرده و در بسیاری از موارد به بازگشت یا بهبود قابل توجه شنوایی منجر شود. در نهایت، آگاهی بیمار و پیگیری منظم پزشکی، کلید دستیابی به نتیجهای ایمن، پایدار و رضایت بخش در جراحی های گوش خواهد بود.
فرم مشاوره جراحی درمانی گوش
دیدگاه کاربران